Η αρχαία Μεδεώνα< />

Ταξιδεύοντας από το Αγρίνιο στη Κατούνα λίγα μέτρα πριν τη διασταύρωση που οδηγεί από αριστερά για Κονοπίνα και δεξιά για Κατούνα συναντούμε στα δεξιά του επαρχιακού δρόμου χωμάτινο αγροτικό δρόμο που οδηγεί στη αρχαία Μεδεώνα ή Μεδιώνα. Στην αρχαιότητα εκτός από τη Μεδεώνα της Ακαρνανίας υπήρχε και ομώνυμη πόλη στη περιοχή της Φωκίδας. Το τελευταίο δημιουργεί σύγχυση σχετικά με τα στοιχεία που υπάρχουν για τη αρχαία αυτή πόλη.

Το όνομα της Ακαρνανικής Μεδεώνας θεωρείται πως έχει ρίζα Ιλλυρική και συνεπώς συνδέεται με τη παραμονή των Ακαρνανών στην Ήπειρο - Αλβανία πριν τη κάθοδό τους προς νότο.'Αλλοι ερευνητές θεωρούν πως το όνομα Μεδεώνα σχετίζεται με το ρήμα <<Μέδομαι>> που σημαίνει επιμελούμαι ή φροντίζω. Ίσως η αρχαία Μεδεώνα ήταν έδρα με ισχυρό άρχοντα που έπαιξε σημαντικό ρόλο στη περιοχή στα χρόνια που ακολούθησαν τη κάθοδο των Δωριέων και των Ακαρνανών προς το νότο.

Αργότερα ανάμεσα στα έτη 350 και 300 π.Χ. η πόλη έκοψε νομίσματα στη μία πλευρά των οποίων παριστάνεται κεφαλή του Απόλλωνα και στην άλλη στεφάνι δάφνης και τα γράμματα Α ή Μ, όπως επίσης και νομίσματα στη μία πλευρά των οποίων παριστάνεται κεφαλή της Αθηνάς και στην άλλη τρίποδας ή κουκουβάγια και τρίποδας. Αρκετά φέρουν και τα γράμματα Μ-Ε.

Σήμερα τα ερείπια της αρχαίας πόλης καταλαμβάνουν ένα ευρύ κύκλο σε γειτονικό με τη Κατούνα ύψωμα σε μια καλλιεργημένη περιοχή. Από την αρχαία πόλη διακρίνονται μόνο ερείπια των τειχών της. Η θέση που ήταν κτισμένη της έδινε τη δυνατότητα να ελέγχει τη γειτονική λίμνη Αμβρακία και το δρόμο που οδηγούσε στη κοντινή αρχαία πόλη που ήταν κτισμένη κοντά στο σημερινό χωριό Κομπωτή. Είναι επίσης πιθανό να διέθετε επίνειο που βρισκόταν κοντά στο σημερινό οικισμό του Λουτρακίου.

Τίς πληροφορίες για την αρχαία Μεδεώνα πήραμε από τα βιβλία :
α) Γεράσιμου Κατωπόδη - Αρχαία Ακαρνανία
β) Γεώργιου Α. Φερεντίνου, Ιστορία της Ακαρνανίας Τόμος Α'.

Λίγα λόγια για την περιοχή (από το βιβλίο "Κατούνα Ξηρομέρου", Νικολάου Θεόδ. Μήτση, έκδοση δήμου Κατούνας, 1990)

Ο Δήμος Κατούνας είναι το μεγαλύτερο χωριό του Ξηρομέρου και βρίσκεται στο κέντρο της επαρχίας του Νομού Αιτωλοακαρνανίας, ακριβώς πάνω από την λίμνη Αμβρακία, κτισμένος περιμετρικά σε λόφο με υψόμετρο 340 m και απόσταση 43 χιλ. από το Αγρίνιο. Η Κατούνα είναι κτισμένη κοντά στην Αρχαία Πόλη Εχίνος, και υπήρξε ως το 1912 πρωτεύουσα του Δήμου Εχίνου, που περιλάμβανε τα χωριά: Φυτείες, Παπαδατου, Κωνωπίνα, Τρύφου, Κομπωτή, Βούστρη, Αχυρά, Δασονομείο, Υγειονομικό Σταθμό και πρωτεύουσα όπως πάντα την Κατούνα.
Η λέξη Κατούνα σημαίνει στα σλαβικά καλύβες, ενώ στη βυζαντινή εποχή σήμαινε, όπως αναφέρει ο Γερ. Ηρ. Παπατρέχας (Αιτωλοακαρνανική Εγκυκλοπαίδεια,τομ.Γ',εκδότης Ιωάννης Κουφός), την κατασκήνωση ή το χώρο στρατοπέδου.
Η Κατούνα κατακτήθηκε στα 1449-50 από τον Σινάν Πασά, που είχε καταλάβει τότε ολόκληρο το Ξηρόμερο. Ο οικισμός της Κατούνας, είναι από τους παλιότερους του Ξηρομέρου και ανάγεται πριν και απ' τους Βυζαντινούς χρόνους. Στην Κατούνα απαντιέται ο χαρακτηριστικός τύπος του Ξερομερίτη, όπως: τραχύς, σκληροτράχηλος, γενναίος, λεβέντης, αράθυμος, γλεντζές, εγωιστής, ανοιχτοχέρης, φιλόξενος, αλλά και φιλέκδικος. Ακραίος σ' όλες του τις εκδηλώσεις, δεν ξέρει και δε θέλει τις μεσοβέζικες λύσεις. Αυτός είναι ο χαρακτήρας τόσο των Κατουνιωτών, όσο και των περισσότερων Ξηρομεριτών. Η περίοδος της κατοχής και του εμφύλιου σπαραγμού ( 1945-1949 ) άφησε βαθύτατα ίχνη στην Κατούνα, δημιούργησε αβυσσαλέα μισή και προ παντός στοίχισε πολύ αίμα, προσφέροντας στην Εθνική Αντίσταση ( 1941-44 ) το παν, έχοντας δε αδίκως και ανθρώπινα θύματα.